Sensor reinigen
Beste allemaal,
Ik neem even de vrijheid om jullie in vervolg op de discussie van gisteravond over stof op de sensor mijn visie en werkwijze te geven. Het is een methode die voor mij werkt, jullie ervaring kan anders zijn.
Onder het motto “don’t fix it if it ain’t broken” eerst controleren of er een probleem is. Daartoe fotografeer ik een egaal licht vlak bij f/11 en bij f/22. Dit kan een heldere lucht zijn of een wit vel papier. De gebruikte lens is niet van belang, (licht) tele is het handigst. Stel de lens onscherp, dwz stel de lens in op een zo kort mogelijke afstand als je lucht fotografeert en omgekeerd, stel scherp op oneindig als je een wit vel papier gebruikt. Camera op diafragmavoorkeuze. De exacte belichting is niet van belang, de sluitertijd ook niet, het gaat immers om stofjes die met camera meebewegen, niet om het object. RAW of JPG is ook niet van belang, JPG werkt meestal het snelst, beoordelen kan in Photoshop of Lightroom hoewel een eenvoudige viewer als Irfanview of Faststone Image Viewer in dit geval meestal handiger/sneller zijn. De display van de camera werkt ook maar dat is vanwege de grootte daarvan meestal niet zo handig. Behalve als er geen beeldscherm aanwezig is.
Fotografeer het vlak bij f/11 en f/22 en beoordeel de opnames. Bij f/22 zal altijd wat stof zichtbaar zijn in de vorm van vlekken. Bij f/11 meestal ook wel, op dezelfde plaats als bij f/22. Bij f/22 zijn de vlekjes scherper dan bij f/11. Mijn criterium om al dan niet te reinigen is als volgt. Bij f/11 mogen nauwelijks of geen stofjes zichtbaar zijn, bij f/22 mag wel wat zichtbaar zijn. Mijn ervaring is dat het vrijwel onmogelijk is om de sensor zo schoon te maken (en te houden!) dat er bij f/22 niets zichtbaar is. Ik reinig de sensor totdat er bij f/11 geen stofjes meer zichtbaar zijn. Dit is ook gedeeltelijk gebaseerd op het gegeven dat vanaf (ongeveer/lens afhankelijk) f/11 diffractie een rol gaat spelen en de opname sowieso minder scherp maakt. Daarom probeer ik kleinere lensopeningen te vermijden, uiteraard voor zover mogelijk/nodig/zinvol.
De methode van reinigen: vergeet Sensorclean (Lenspen), uitbesteden kost tijd/geld en het resultaat kon mij elke keer niet overtuigen. Daarom maak in de sensor zelf schoon. Zie voor de instelling van de camera de handleiding en gebruik het gezonde verstand. Zelf reinigen is overigens niet zo heel spannend, denk er aan dat je niet de sensor zelf poetst maar een filter dat daarvoor geplaatst is. Dit filter kan in de meeste gevallen ook vervangen worden als het een keer helemaal misgaat.
De reinigingsmethoden die ik gebruik zijn de volgende, als de eerst niet werkt ga ik over op de volgende, na elke reiniging of poging daartoe controleer ik het resultaat:
- 1.Rocket blower om stofjes van de sensor te blazen.
- 2.Sensor cleaning brush, bijvoorbeeld Visible dust arctic butterfly, een kwastje dat statisch geladen wordt door het snel rond te draaien. Statisch is hierbij meer van belang dan kwastje. Als je lichtjes over de sensor veegt verzamelt het stof zich op het kwastje.
- 3.Nat reinigen met sensor swabs. In de praktijk is dit nogal bewerkelijk en is het de eerste keer nooit meteen goed. Daarom start ik met een PEC PAD (niet pluizende tissue) om een al gebruikte swab, bevochtigd met reinigingsvloeistof (wel het juiste spul gebruiken), totdat het resultaat bijna goed is, daarna finalemet een “verse” swab. Ingeval van smeren op de sensor, wat bij Full frame camera’s soms voorkomt is nat reinigen de enige manier.
Zie voor details over deze artikelen de websites van leveranciers en/of http://www.cleaningdigitalcameras.com/index.html
Overigens, de eerste keer dat ik met smeren op de sensor geconfronteerd werd was enkele jaren terug, een dag voor mijn vakantie, zonder speciale middelen in huis terwijl alle winkels dicht waren. Ik heb de volgende noodgreep toegepast: een stukje karton van ca. 1,5 cm breed uitgeknipt, een lenzentissue er omheen en gereinigd met lenscleaner. Dit werkte ook maar is niet aan te raden, behalve in noodgevallen.
